ประมวลผังโครงการ: ยกระดับคุณภาพชีวิตกลุ่มการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านปง-ห้วยลาน ต.ออนใต้ อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่

โครงการ : ยกระดับคุณภาพชีวิตกลุ่มการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านปง-ห้วยลาน ต.ออนใต้ อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่

คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ ได้เชื่อมร้อยคณาจารย์ร่วมสถาบันจากทั้งคณะวิทยาศาสตร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์ มาร่วมขับเคลื่อนการทำงานกับชุมชน ไปพร้อมกับการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาคี ที่สำคัญได้แก่เจ้าหน้าที่พัฒนากรอำเภอสันกำแพง และเทศบาลตำบลออนใต้ หัวใจสำคัญของงานบริการวิชาการสู่สถาบันของมหาวิทยาลัย จึงเริ่มต้นขึ้นอย่างมีสีสันและหลากหลายของผู้คนที่เกี่ยวข้อง

ชุมชนบ้านปง-ห้วยลาน  ตำบลออนใต้  อําเภอสันกำแพง  จังหวัดเชียงใหม่ เป็นที่ตั้งของอ่างเก็บน้ำห้วยลานตามโครงการพระราชดําริฯ  ซึ่งพลิกฟื้นผืนแผ่นดินจากที่แห้งแล้งมาเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์และเป็นต้นทุนที่สำคัญในการสร้างผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวและนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนบ้านปง  ส่งผลให้ชุมชนมีกิจกรรมการพัฒนา และให้ความสำคัญด้านทรัพยากร วิถีชีวิต วัฒนธรรมและภูมิปัญญาในชุมชน จนเกิดจิตสำนึกในการฟื้นฟู อนุรักษ์และสืบทอดทรัพยากรการท่องเที่ยวให้เป็นมรดกจากรุ่นสู่รุ่น

หากได้ไตร่ตรองและค้นหาเบื้องหลังที่สำคัญพบว่า ทั้งในส่วนของชุมชน และคณาจารย์ที่มาขับเคลื่อนร่วมกันในครั้งนี้ ให้ความสำคัญต่อการได้ใช้โอกาสในการดำเนินการร่วมกัน เป็นส่วนหนึ่งของการได้เผยแพร่ โครงการพระราชดำริของในหลวง รวมไปถึง การสร้างความเข้มแข็ง การมีส่วนร่วม และการก่อเกิดรายได้ ให้กับผู้คนในชุมชน และยังเชื่อมโยงไปถึงการสร้างความตระหนักและเห็นคุณค่า ของทรัพยากรธรรมชาติที่เรากำลังใช้ในการเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างรายได้ให้กับชุมชนนี้เองเป็นสำคัญ

กระบวนการขับเคลื่อน

เมื่อภาควิชาการลงมาทำงานร่วมกับชุมชน หัวใจสำคัญคือการได้เรียนรู้และเข้าใจเรื่องราวของพื้นที่ที่จะนำไปสู่การร่วมกันแก้ไขปัญหาได้ตรงจุด โดยใช้องค์ความรู้และประสบการณ์ที่ตนเองมีนั้นนำมาสู่การแลกเปลี่ยนกันทั้งสองฝ่าย เช่นเดียวกับโครงการชุมชนบ้านปง-ห้วยลาน ที่คณาจารย์จากคณะต่างๆ ได้แก่ คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์  คณะวิศวกรรมศาสตร์ และคณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์ ที่ได้นำชุดความรู้ อันได้แก่  เรื่องการท่องเที่ยวโดยชุมชน การบริหารจัดการการท่องเที่ยวการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เป็นการต่อยอดจากภูมิปัญญาดั้งเดิมในชุมชน การจัดการด้านสุขาภิบาลอาหาร โภชนาการ  พิษวิทยา การปลูกผักอนามัยปลอดภัยจากสารพิษ ไปจนถึงเรื่องราวของงานก่อสร้างและปรับปรุงอาคาร มาสร้างกระบวนการเรียนรู้และดำเนินการกับชุมชน ผ่านการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ร่วมกัน ซึ่งกลุ่มคนที่หมุนเวียนเข้ามาสู่เส้นทางการเรียนรู้ครั้งนี้ได้แก่ กลุ่มผู้นำชุมชน กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มผู้สูงอายุ และกลุ่มชุมชนที่มีความสนใจ  แม้ในกระบวนการทำงานจะมีปัญหาและอุปสรรคทั้งในฟากคณาจารย์ที่มีข้อจำกัดเรื่องเวลา และพื้นที่ที่มีกิจกรรมหลากหลายบางครั้งไม่สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามที่กำหนด แต่การดำเนินงานก็ยังสามารถช่วยกันดำเนินการมาได้อย่างต่อเนื่อง

ผลและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น

จากกระบวนการขับเคลื่อนร่วมกันที่ผ่านมา สิ่งสำคัญที่เกิดขึ้นคือชุมชนได้มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของการจัดการท่องเที่ยวของชุมชนได้มากขึ้น โดยประเมินได้จาก การตื่นตัวของคนในชุมชน และการเกิดเครือข่ายของคนทำงานและคนที่สนใจเพิ่มมากขึ้น เช่น จากเดิมมีเพียงกลุ่มผู้นำ และแม่บ้านบางส่วนภายหลังเริ่มมีการเข้ามาของกลุ่มผู้สูงอายุที่ดำเนินกิจกรรมจักสาน ไปจนถึงกลุ่มเยาวชนในพื้นที่ โดยขอนำเสนอผลที่เกิดขึ้น ผลที่สืบเนื่อง ไปจนถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นตามตารางดังนี้

Out put – ชุมชนเริ่มเข้ามามีส่วนร่วม และมีความเข้าใจและมีความรู้ต่อเรื่องการท่องเที่ยวโดยชุมชน มากขึ้น

– สร้างอาชีพใหม่

– คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น มีจิตสํานึกรักบ้านเกิด

– อาจารย์ นักศึกษา บุคลากร ได้ทำงานบริการวิชาการร่วมกับคนในชุมชน

Out come – ชุมชนมีชุดความรู้ประเด็นต่างๆ เพิ่มมากขึ้น เช่น สมุนไพรท้องถิ่น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ รวมถึงสามารถที่จะนำไปสู่การกำหนดทิศทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับศักยภาพและความสนใจของชุมชน ได้มากขึ้น

– คนในชุมชนบ้านปง ตำบลออนใต้ อําเภอสันกำแพง ได้มีส่วนร่วมในการบริหารจัดการกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชน  โดยการหาและเลือกช่องทางการตลาดท่องเที่ยวที่เหมาะสมกับกลุ่ม

– มีการพัฒนาคุณภาพการให้บริการและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเบื้องต้นของศูนย์ข้อมูลเพื่อการท่องเที่ยวโดยชุมชน  รวมทั้งสิ่งอํานวยความสะดวกพื้นฐาน เพื่อรองรับกับการดําเนินธุรกิจการท่องเที่ยว

– เกิดอาชีพใหม่ขึ้นเพื่อรองรับนักท่องเที่ยว

Impact –  เป็นการพัฒนาความรู้และประสบการณ์ที่ให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการกลุ่มการท่องเที่ยวโดยชุมชน

– ส่งผลให้เกิดการสร้างความรู้ความเข้าใจและพัฒนาทักษะความสามารถของคนในชุมชนอย่างแท้จริง

– เกิดกลุ่มอาชีพตามความพร้อมและความเหมาะสมเพื่อส่งเสริมกิจกรรมการท่องเที่ยว ทำให้คนในชุมชนเข้มแข็ง เป็นฐานสำคัญในการพัฒนาจังหวัดและประเทศชาติต่อไป

– อาจารย์ เจ้าหน้าที่ และนักศึกษาได้มีประสบการณ์จริงกับการลงปฏิบัติการในชุมชนโดยใช้ความรู้ทางวิชาการที่มีแล้วปรับให้เหมาะสมกับศักยภาพของชุมชน เป็นประโยชน์ในการเรียนการสอนนำไปประยุกต์ใช้หลังสำเร็จการศึกษา

– สร้างเครือข่ายความร่วมมือของ อาจารย์ เจ้าหน้าที่ นักศึกษา หลายสาขา  หลายคณะและกับหน่วยงานภายนอกมหาวิทยาลัย

– เกิดการเผยแพร่และขยายผลในส่วนของโครงการพระราชดำริ ซึ่งเป็นเบื้องหลังสำคัญของการขับเคลื่อน

บทเรียนความสำเร็จ

การดำเนินการครั้งนี้ผู้ดำเนินการได้สะท้อนบทเรียนทั้งในส่วนของนักวิชาการที่ลงมาดำเนินการร่วมกับชุมชน และ ในส่วนของชุมชนที่ก้าวเข้ามาสู่การทำงานร่วมกับนักวิชาการ  ในส่วนของนักวิชาการนั้นพบว่า คณาจารย์ได้เรียนรู้การบูรณาการความสำเร็จเชิงวิทยาการ และความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ไปจนถึงการเรียนรู้การทำงานของแต่ละภาคส่วนที่เข้ามาเกี่ยวข้อง

ประมวลผังโครงการ

ประมวลผังโครงการ: ยกระดับคุณภาพชีวิตกลุ่มการท่องเที่ยวโดยชุมชนบ้านปง-ห้วยลาน ต.ออนใต้ อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่

คณะทำงาน

1. ผศ.ดวงพร อ่อนหวาน              คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  หัวหน้าโครงการ

2.  รศ.ดร.พรหทัย ตัณฑ์จิตานนท์     รองผู้อํานวยการกองการศึกษา ภาคพายัพ         ผู้ร่วมโครงการ

3. นายไพโรจน์  วรพจน์พรชัย        รองผู้อํานวยการกองการศึกษา ภาคพายัพ         ผู้ร่วมโครงการ

4.  ผศ.ลลิตพรรณ จรรย์สืบศรี        คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                   ผู้ร่วมโครงการ

5.  อาจารย์พิศาพิมพ์ จันทร์พรหม    คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

6. อาจารย์ปณิธิ   อมาตยกุล          คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

7. อาจารย์ปาริฉัตร เดือนเพ็ญ        คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

8.  อาจารย์เบญญาภา กันทะวงศ์วาร คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

9.  ดร.รัฐนันท์  พงษ์วิริธธร            คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

10. อาจารย์นินนาท อ่อนหวาน       คณะวิศวกรรมศาสตร์                               ผู้ร่วมโครงการ

11. ผศ.นิพนธ์  วงศ์ทา                 คณะวิศวกรรมศาสตร์                               ผู้ร่วมโครงการ

12. ผศ.ญาณิศา โกมลสิริโชค          คณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์           ผู้ร่วมโครงการ

13. ผศ.วาสนา สายมา                 คณะศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมศาสตร์           ผู้ร่วมโครงการ

14. ผศ.อมรรัตน์   พรหมศรี           คณะวิทยาศาสตร์(สาขาวิชาวิทยาศาสตร์)          ผู้ร่วมโครงการ

15. อาจารย์อรทัย ใจกาศ             คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

16. อาจารย์อรพิน เราเท่า            คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

17. อาจารย์ชลธิชา โชติช่วง           คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์                  ผู้ร่วมโครงการ

18. อาจารย์เฉลิมศิลป์ นันทวงศ์      คณะวิศวกรรมศาสตร์                               ผู้ร่วมโครงการ

19. นางสาวหนึ่งฤทัย แสงใส          เจ้าหน้าที่งานบริการวิชาการ กองการศึกษา       ผู้ร่วมโครงการ

20. นางสาวชริดา มโนพฤกษ์          เจ้าหน้าที่งานบริการวิชาการ กองการศึกษา       ผู้ร่วมโครงการ

21. นางสาววราภรณ์ ต้นใส           เจ้าหน้าที่คลินิกเทคโนโลยี                          ผู้ร่วมโครงการ

22. นายนิคม  ยะคํา                   กํานันตําบลออนใต้                                  ผู้ร่วมโครงการ

23. นายเจริญ ปัญญาจันทร์           ปราชญ์ด้านวิถีชีวิต วัฒนธรรม ความเชื่อ           ผู้ร่วมโครงการ

24.  นายสะอาด อินตายวง            ปราชญ์ด้านสมุนไพร                                ผู้ร่วมโครงการ

25.  นายสวิง สิงหล้า                  สารวัตรกํานัน                                                 ผู้ร่วมโครงการ

26.  นายณรงค์ กันทะพรหม          สมาชิกเทศบาลตำบลออนใต้ หมู่ 8                 ผู้ร่วมโครงการ

ภาพกิจกรรม

ภาพกิจกรรม: ประชุมร่วมกับชุมชนการพัฒนาศักยภาพด้านการจัดการธุรกิจท่องเที่ยวโดยชุมชน
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมรวบรวมและจัดเก็บองค์ความรู้ตามเส้นทางการท่องเที่ยว

ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการพัฒนาศักยภาพมัคคุเทศก์ชุมชน
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการปลูกผักอนามัยปลอดภัยจากสารพิษและอาหารปลอดภัย
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากผ้า
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของที่ระลึกจากจักสาน
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการซ่อมแซมห้องน้ำอาคารรับรองนักท่องเที่ยว
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการจัดทำผังกลุ่มบ้านพักนักท่องเที่ยว
ภาพกิจกรรม: กิจกรรมการนำผลิตภัณฑ์ออกจำหน่ายเพื่อให้เกิดรายได้